Een kwaliteitsvol aanbod verhoogt de participatie

Levenslang leren staat beleidsmatig hoog op de agenda van de Europese Unie en de Vlaamse overheid, onder meer vanuit een economische doelmatigheid. De deelname van de beroepsactieve bevolking aan levenslang leren wordt daarbij gezien als een belangrijke voorwaarde voor economische groei, competitiviteit en innovatie. Op termijn zou de deelname aan levenslang leren substantieel moeten verhogen. De Europese Unie formuleert daarbij de ambitie dat tegen 2010 12,5% van de bevolking tussen 25 en 65 jaar onderwijs of vorming moet volgen. Vlaanderen heeft dit streefdoel overgenomen in het Pact van Vilvoorde en heeft zelfs het ambitieuze plan opgevat om tegen 2020 de participatie op te voeren tot 15% (Vlaanderen in actie, Pact 2020). Momenteel bevindt Vlaanderen zich met een participatie van 7,9% in het midden van het Europese peloton. Wil Vlaanderen een lerende samenleving worden, dan zal het bereik van het volwassenenonderwijs sterk moeten toenemen, een ambitie die L4 onderschrijft en waartoe ze actief wil bijdragen.

Het consortium L4 bekijkt een leven lang leren niet louter vanuit de bijdrage aan concurrentievermogen en inzetbaarheid, maar ook vanuit de bijdrage tot sociale integratie, gelijke kansen, actief burgerschap en de persoonlijke ontwikkeling van mensen. Maatschappelijk en individueel gezien draagt het volwassenenonderwijs inderdaad bij tot grotere inzetbaarheid, hogere productiviteit, kwalitatief betere werkgelegenheid, minder uitgaven voor werkloosheidsuitkeringen, bijstand en vervroegde uittreding, maar het leidt evenzeer tot meer sociale winst: een actiever burgerschap, een betere gezondheid, minder criminaliteit, meer persoonlijk welzijn en meer persoonlijke voldoening.

… en verbreedt de participatie

“Een leven lang leren” betekent dat leren in alle fasen van het leven kan en moet plaatsvinden. Het aanbod van het consortium is levensbreed en richt zich tot het brede veld van volwassen leerders en doelgroepen in de regio. Jongeren die net de schoolbanken verlaten (15 +) tot senioren kunnen via het volwassenenonderwijs hun kwalificatieniveau verhogen of zichzelf verder ontwikkelen.

L4 zet kansengelijkheid centraal en besteedt bijzondere aandacht aan kwetsbare doelgroepen. De opdracht met betrekking tot onderwijs voor gedetineerden wordt in dit perspectief dan ook collectief ter harte genomen.

L4 zet in op het activeren en creëren van promotie- en emancipatiekansen voor iedereen. Het bevordert het leren als intrinsieke waarde voor de persoonlijke ontwikkeling,kwalificatie en emancipatie van elke leerder en als gedeelde verantwoordelijkheid tussen gemeenschap en individu. Het consortium wil fungeren als hefboom voor de competentieontwikkeling van iedereen afzonderlijk en als bindmiddel voor positieve relaties tussen individuen en groepen. Op die manier wil het consortium bijdragen tot een betekenisvolle ontwikkeling van het individu, van de regio en van de samenleving.

Een zee van mogelijkheden

Het decreet volwassenenonderwijs van 15 juni 2007 heeft de basiseducatie, het secundair volwassenenonderwijs en het hoger beroepsonderwijs samengebracht onder eenzelfde noemer: ‘volwassenenonderwijs’. Dit maakt het mogelijk om het volwassenenonderwijs in het ruimere onderwijsveld te positioneren, maar stelt het consortium tegelijk voor de uitdaging om de diversiteit ervan duidelijk te maken.

Door de toenemende aandacht voor levenslang en levensbreed leren is het aantal opleidingen en lesplaatsen in de regio snel gegroeid. Het volwassenenonderwijs is in toenemende mate gegroeid van de traditionele ‘avondschool’ naar flexibel ingericht dag-, avond- en weekendonderwijs. Met de progressief ingevoerde modularisering en de regionale invalshoek van het consortium, zal het volwassenenonderwijs in de toekomst meer dan ooit in staat zijn om snel en flexibel in te spelen op vragen en noden van inwoners van de regio en haar subregio's, maar ook van sociaal-economische en socioculturele actoren.

Het consortium volwassenenonderwijs wil de zee van mogelijkheden die het biedt ruim bekend maken aan huidige en toekomstige leerders en zoveel mogelijk mensen met een gepast aanbod bereiken. Tegelijk wil het het volwassenenonderwijs presenteren als een aantrekkelijke werkgever voor huidige en toekomstige leerkrachten en zich opwerpen als het regionaal aanspreekpunt voor diverse sociale en economische actoren.

De overheid bepaalt de dienstverlening, de omgeving stuurt ze

Het decreet, verder verfijnd in de samenwerkingsovereenkomst, omschrijft de decretale opdrachten van het consortium. De hoofdopdracht is de realisatie van een zo optimaal mogelijk behoeftedekkend onderwijsaanbod.

L4 voert zijn opdrachten uit op een maatschappelijk verantwoorde manier. Binnen het kader van wet- en regelgeving werkt het consortium naar de geest van de wet en streeft het in samenspraak met de overheid naar een soepele klantgerichte dienstverlening, onder meer door de efficiënte uitbouw van zijn ombudsfunctie. De (potentiële) cursist staat centraal: de decretale taken worden uitgevoerd vanuit het oogpunt en de situatie van de klant.
De vraag naar opleiding kan uitgaan van individuen of bedrijven, maar ook van sectoren en de overheid, van het lokale tot het internationale niveau. De dienstverlening wordt echter begrensd door eisen van wet- en regelgeving en budget. De realisatie van de visie vraagt dus wellicht om inventieve oplossingen.

Onderwijs voor gedetineerden als bijzondere opdracht

Bijzondere aandacht gaat naar het onderwijs voor gedetineerden. Werken aan de reïntegratie van en gelijke kansen voor deze specifieke doelgroep is een optie die spoort met de maatschappijvormende taak van het volwassenenonderwijs. Het onderwijs voor gedetineerden is een microkosmos die illustreert wat het volwassenenonderwijs op regionaal vlak wil bewerkstelligen.

L4 als lerende organisatie

Als netoverschrijdend samenwerkingsverband tussen de elf Centra voor Volwassenenonderwijs en het Centrum voor Basiseducatie van de regio, wil het consortium een meerwaarde realiseren voor drie ‘stakeholders’: de cursisten, de regio zelf en de samenstellende leden. Samenwerking zal de waarde van het product (c.q. het volwassenenonderwijs) verhogen, wat ten goede komt aan cursist en regio, en tegelijk een toegevoegde waarde realiseren voor elk van de samenstellende leden.

Deze samenwerking moet leiden tot een betere zichtbaarheid en een groter bereik van het volwassenenonderwijs (concurrentievoordeel) en tot vernieuwingen binnen de sector. Met respect voor ieders eigenheid wordt gestreefd naar de realisatie van de doelstellingen en wel zo dat het algemeen belang van cursist en regio optimaal wordt gediend.

De centra zijn geen concurrenten van elkaar, integendeel. Er wordt gestreefd naar een samenwerking in complementariteit. Heldere afspraken en procedures zijn nodig om belangenconflicten en wantrouwen te voorkomen en om het pad te effenen naar een duurzame relatie op basis van wederzijds vertrouwen. Daarom dient in de samenwerking voldoende aandacht besteed te worden aan de chemie van samenwerking, zodat we een sfeer kunnen creëren waarin afspraken gemaakt worden die op gezette tijden opnieuw bespreekbaar worden gemaakt.

Het consortium ziet de samenwerking dus niet louter als het behalen van vooropgestelde resultaten, maar streeft naar een groeiende convergentie van denken en beslissen met respect voor ieders autonomie en creativiteit.

Alleen door het bundelen van de krachten kan het volwassenenonderwijs tot volle ontplooiing komen en alle geledingen van de regio optimaal bereiken.